Η προωθητική δυναμική της πρότασης «αριστερής εναλλακτικής διακυβέρνησης»

γράφει η ΒΑΓΓΕΛΛΙΩ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ, ανένταχτη αριστερή

Ακούγοντας την πρώτη φορά τον σ. Αλέκο Αλαβάνο να μιλάει για «εναλλακτική διακυβέρνηση», δαγκώθηκα. Ξύπνησε μέσα μου ο εφιάλτης της συγκυβέρνησης του 1989, οι κεντροαριστερές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι ιστορικοί συμβιβασμοί και όλα τα συνδιαχειριστικά εγχειρήματα που καταβαράθρωσαν την αριστερά. Είναι δυνατόν τώρα, που μετά από τόσο κόπο η αριστερά ξανάγινε των ανοικτών δρόμων να μεταλλαχθεί σε αριστερά των κυβερνητικών διαδρόμων; Ευτυχώς όχι. Η ομιλία του σ. Αλαβάνου στο συνέδριο του ΣΥΝ ήταν καταλυτική. Με κρυστάλλινο λόγο προσδιόρισε τον ανατρεπτικό χαρακτήρα της πρότασης για κυβέρνηση με κορμό και όχι μαϊντανό τη Ριζοσπαστική Αριστερά. Πράγματι κάθε πολιτική και κοινωνική συγκυρία έχει την μοναδικότητα, την πρωτοτυπία της. Από το 1989 έχουν περάσει ήδη 19 χρόνια. Τι άλλαξε ;

Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων δεν είναι ίδια : Οι εργαζόμενοι μέρα  τη μέρα βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται, τον ελεύθερο χρόνο να μηδενίζεται, την αξιοπρέπειά τους να συνθλίβεται.

Το περιβάλλον δεν είναι ίδιο : Η χώρα μας, μετά και τις πυρκαγιές του περασμένου καλοκαιριού, είναι στα πρόθυρα της οικολογικής κατάρρευσης. Χάνουμε τον έλεγχο και των πιο στοιχειωδών όρων της ζωής μας : του αέρα που αναπνέουμε, του νερού που πίνουμε, της τροφής που τρώμε.

Οι νεοσυντηρητικές ιδέες έχουν ξεφτίσει. Γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητό ότι η δικτατορία της αγοράς μας οδηγεί σε μια ζούγκλα από την οποία οι περιπτώσεις ατομικής διαφυγής τείνουν να μηδενιστούν.

Σε παγκόσμιο επίπεδο η οικονομική ύφεση που ξεκίνησε στις ΗΠΑ ίσως προαναγγέλλει το τέλος του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος μέσα από μια επώδυνη κρίση. Πολλοί υποστηρίζουν ότι ο κόσμος δεν θα μοιάζει με αυτόν που παγιώθηκε το 1945. Συγχρόνως η οικολογική κρίση με κύρια έκφραση την κλιματική αλλαγή θέτει σε αμφισβήτηση σε πλανητικό επίπεδο την θεμελιώδη παράμετρο του καπιταλιστικού κόσμου που είναι η συνεχής οικονομική μεγέθυνση.

Στη χώρα μας το πολιτικό προσωπικό της άρχουσας τάξης, κάτω από το βάρος των αλλεπάλληλων αποκαλύψεων για διαφθορά, απονομιμοποιείται στο σύνολό του σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Η κοινωνική συναίνεση, που το 89 ήταν «στο φόρτε της» και εγκλώβισε ως και το Φλωράκη, πάει κατά διαόλου. Το επίθετο «νονοί» που τόλμησε να προφέρει ο σ. Αλαβάνος αποδείχτηκε ότι έχει τεράστια αποδοχή. Από την άλλη η εξουσία δεν έχει στο τσεπάκι το εναλλακτικό στον δικομματισμό μοντέλο που θα ξαναμαντρώσει τον κόσμο.

Τα κοινωνικά κινήματα είναι διαφορετικά : Το εκπαιδευτικό κίνημα, τα κινήματα πόλης δεν είναι εύκολα χειραγωγήσιμα ούτε από το κράτος ούτε από τις συνδικαλιστικές και κομματικές γραφειοκρατίες.

Η αριστερά αλλάζει. Ένα σημαντικό κομμάτι της ζωντανεύει τα κοινωνικά κινήματα σε σχολές, σε γειτονιές, στην πάλη ενάντια στο ρατσισμό, για τα πολιτικά δικαιώματα κλπ. Πολλοί από τους παλιότερους έχουμε ξεπεράσει τις αγκυλώσεις μας, ψάχνουμε τις κοινωνικές αντιθέσεις στην πραγματική ζωή και όχι στα μυαλά μας. Γίναμε σύντροφοι με παλιότερους «άσπονδους εχθρούς». Χτίζουμε την ενότητα στη βάση και στη δράση. Μια νεολαία απαλλαγμένη από το βάρος του 89, αλλά και την φραξιονιστική τρέλα των παλιότερων έρχεται στο προσκήνιο. O ΣΥΝ επιτέλους πέρασε στην αντίπερα όχθη από το σύστημα, ενώ αρκετές από τις μικρές ομάδες της άκρας αριστεράς βλέπουν θετικά τις συμμαχίες.

Σήμερα πάνω από την χώρα μας «πλανιέται ένα φάντασμα», όχι βέβαια του κομμουνισμού, ίσως όχι ακόμα της αριστεράς, αλλά το «φάντασμα» του «ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ». Αυτό επιβεβαιώνουν όλες οι δημοσκοπήσεις που εκτινάσσουν τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ, της αποδοχής του σ. Αλαβάνου που έχει γίνει πλέον το σύμβολο του «ως εδώ», καθώς και το μεγάλο ποσοστό αναποφάσιστων χειραφετημένων από ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Αυτό το «φάντασμα» είναι μια μεγάλη πρόκληση και μια μεγάλη ευθύνη για τις δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό το «φάντασμα» πρέπει να αποκτήσει εδώ και τώρα,   αντινεοφιλελεύθερο – αριστερό χρώμα, όνομα, πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ με θάρρος και θράσος θα πρέπει να προβάλλει ένα συνεκτικό, πειστικό, τεκμηριωμένο πρόγραμμα άμεσων διεκδικήσεων-ρήξεων σε όλους τους τομείς της κοινωνικής-οικονομικής και πολιτικής ζωής. Αυτό το πρόγραμμα να τολμήσουμε να το ονομάσουμε εκτός από πρόγραμμα αγώνων «κυβερνητικό πρόγραμμα ρήξης- κοινωνικής αλλαγής».

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο κόσμος που προσεγγίζει σήμερα το ΣΥΡΙΖΑ και γενικότερα την αριστερά, απαιτεί κοινωνική δικαιοσύνη και όχι «κομμουνισμό». Άρα το βραχυπρόθεσμο πρόγραμμά μας σημαίνει την οικοδόμηση ενός πραγματικού κοινωνικού κράτους με ενεργή συμμετοχή των πολιτών και  το μεσοπρόθεσμο μπόλιασμα της κοινωνίας με αντικαπιταλιστικά πειράματα. Το πρώτο είναι εφικτό στο μέτρο μιας έντονης κοινωνικής πίεσης που πρέπει να δημιουργήσουμε. Το δεύτερο είναι δύσκολο και απαιτεί φαντασία και υπέρβαση όλων των παραδοσιακών αριστερών ρευμάτων («ορθόδοξου» και «ανανεωτικού» κομμουνιστικού, τροτσκιστικού, σταλινικού, μαοϊκού, οικολογικού, αναρχικού κ.λπ.). Η συνάντηση στο ΣΥΡΙΖΑ διαφόρων τάσεων είναι μια καινοτόμα αρχή σε πανευρωπαϊκό επίπεδο που σε συνδυασμό με τα πιθανά υψηλά εκλογικά ποσοστά της αριστεράς στην Ελλάδα θέτει σε ρεαλιστική βάση το ερώτημα εάν τελικά εμείς θα προηγηθούμε στο νέο αριστερό πείραμα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συνεπώς πρέπει άμεσα να απαντήσουμε μ’ ένα πρόγραμμα κοινωνικής δικαιοσύνης με άξονες : παιδεία, υγεία, πρόνοια, συντάξεις, εργασία, ανεργία, δικαιώματα των μεταναστών, περιβάλλον, αντίσταση στο ΙΧ, ανθρώπινες πόλεις κλπ. Η εκλογική διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί μια πολύ καλή αφετηρία για τη διαμόρφωση αυτού του προγράμματος. Επιπλέον η παραπέρα αναβάθμιση και ενίσχυση της αυτοτελούς πολιτικής λειτουργίας του ΣΥΡΙΖΑ τοπικά, κλαδικά και κεντρικά μπορεί να βοηθήσει στον εμπλουτισμό, αλλά και τη σύνδεση του εν λόγω προγράμματος με τις πραγματικές εστίες αντίστασης.

Αντιστοιχεί αυτό το πρόγραμμα στους εγχώριους και διεθνείς συσχετισμούς δυνάμεων σε κοινωνικό επίπεδο ; Όχι φυσικά ! Αλλά το σύνηθες στις ιστορικές ανατροπές είναι η «προτεραιότητα της πολιτικής έναντι της πρωταρχικότητας  της οικονομίας», (Λένιν). Η ίδια η πολιτική πρωτοβουλία που συναντιέται με τις άμεσες ανάγκες της καταπιεσμένης πλειοψηφίας γίνεται  εργαλείο ανατροπής των υφιστάμενων κοινωνικών συσχετισμών.  Ούτε ο Τσάβες, ούτε ο Έβο Μοράλες έχουν εξασφαλίσει τους κοινωνικούς συσχετισμούς. Μήπως θα ‘πρεπε κι αυτοί να τους περιμένουν; Εκτός των άλλων, η άποψη που υποστηρίζει ότι οι συσχετισμοί δεν επιτρέπουν την άμεση εφαρμογή ενός κοινωνικού κράτους, συντείνει στην δημιουργία της ψευδούς εικόνας ότι η παντοδύναμη παγκοσμιοποιημένη οικονομία είναι αυτή που επιβάλει την εκτίναξη των κερδών, την υποχρηματοδότηση των κοινωνικών δαπανών κλπ, και άρα «τι να σου κάνει ο Σημίτης, ο Καραμανλής και γενικώς ένας απλός πρωθυπουργός»!!

Η αποχώρηση από τα «γήινα» που εκφράζουν διάφορες απόψεις, περιμένοντας κάποια σοσιαλιστικά βήματα από την «Εσπερία» εκφράζουν την αμηχανία της αριστεράς μπροστά στην πραγματική ευκαιρία της ζωής.  Ιδίως της δικιάς μας αριστεράς της ήττας του εμφυλίου και του έντονου φόβου μπροστά στον κοινωνικό πειραματισμό. Καπιταλιστικότατες χώρες όπως οι σκανδιναβικές έχουν κοινωνικό κράτος. Οι κοινωνικές πολιτικές διαφέρουν τελείως στον παγκόσμιο χάρτη και αποδεικνύεται με αυτό τον τρόπο η δυνατότητα έντονης εθνικής διαφοροποίησης στο «παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον».

Εννοείται βέβαια ότι μια αριστερή κυβερνητική απόπειρα δε θα βαδίσει σε δρόμους στρωμένους με ροδοπέταλα. Θα είναι μια βουτιά στο άγνωστο που επιπλέον θα χτυπηθεί με λύσσα και με όλα τα μέσα που διαθέτει η εγχώρια άρχουσα τάξη και ο διεθνής ιμπεριαλισμός. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι πρέπει να γυρίσουμε την πλάτη στην πιθανότητα, αναμένοντας την βεβαιότητα που δεν θα έρθει ποτέ.

Η προβολή ενός προγράμματος εναλλακτικής διακυβέρνησης θα μας βοηθήσει:

  • Να καταδείξουμε ότι οι επιμέρους διεκδικήσεις τμημάτων των εργαζομένων, των μαθητών, των φοιτητών, των εκπαιδευτικών δεν είναι «συντεχνιακές». Αντίθετα αλληλοτροφοδοτούνται, έχουν καθολική κοινωνική αξία, συναντιούνται σε ευρύτερα πολιτικά αιτήματα (δημόσιος-ιδιωτικός χώρος κλπ) που γύρω τους μπορούν να οικοδομηθούν πλατιές κοινωνικές συμμαχίες.
  • Να αποδείξουμε πως δεν υπάρχουν «σιδερένιοι οικονομικοί νόμοι» που ορίζουν τη ζωή μας, απλώς εμείς την εκχωρούμε σε άλλους. Να βρούμε το δρόμο ώστε σιγά – σιγά «κι η μαγείρισσα να διευθύνει το κράτος» (Λένιν), δείχνοντας το παράδειγμα της πραγματικής δημοκρατίας απέναντι στις σύγχρονες φιλελεύθερες ολιγαρχίες. Τα πάντα ανατρέπονται και αλλάζουν οι νόμοι, τα συντάγματα, οι ευρωπαϊκές οδηγίες, οι στόχοι της σύγκλισης κλπ.

Το εναλλακτικό αριστερό κυβερνητικό πρόγραμμα δεν έχει καμία σχέση με συγκυβερνήσεις ή στήριξη Πασοκικών κυβερνήσεων, δεν έχει σχέση με κεντροαριστερές συμμαχίες. Δεν απευθύνεται στο πολιτικό προσωπικό του ΠΑΣΟΚ, απευθύνεται στην κοινωνία, στο τμήμα της σοσιαλδημοκρατίας που συμμετέχει σε κοινωνικούς αγώνες, στο ΚΚΕ, στην εξωκοινοβουλευτική αριστερά, στις οικολογικές ομάδες.

Όλοι γνωρίζουμε ότι άλλο πράγμα η κυβέρνηση και άλλο η εξουσία. Όλοι γνωρίζουμε επίσης ότι σε «νορμάλ» λειτουργία του αστικού πολιτικού συστήματος η εξουσία επιλέγει την κυβέρνηση που την εξυπηρετεί και για το πώς διασφαλίζεται αυτό, πέραν των καλπονοθευτικών συστημάτων, έχουν γραφτεί τόμοι από τους αριστερούς διανοητές (για τους ΙΜΚ, την αλλοτρίωση, την αποξένωση, την κοινωνία του θεάματος κλπ). Όμως υπάρχουν πάντα και οι ιστορικές εξαιρέσεις που το αστικό πολιτικό σύστημα για μια σειρά λόγους που συνδράμουν σωρευτικά, ταυτόχρονα, απρόβλεπτα και αναπάντεχα παθαίνει black out. Αυτές ακριβώς οι ιστορικές εξαιρέσεις είναι και οι ιστορικές ευκαιρίες για πολιτικές ανατροπές. Σε αυτές τις περιστάσεις οι «συνηθισμένοι» άνθρωποι στρέφουν το βλέμμα τους πέρα από το σύστημα, ορθώνουν το ανάστημά τους πέρα από την καθημερινή υποταγή, βλέπουν τον εαυτό τους μέσα σε κοινωνικά σύνολα, χειραφετούνται από τα κυρίαρχα στερεότυπα, ανακαλύπτουν το «εμείς». Ευτυχώς αλλά και δυστυχώς οι «ορκισμένοι αριστεροί» δεν είμαστε «συνηθισμένοι» άνθρωποι. Αυτό έχει πολλά καλά, αλλά και ένα κακό : Δεν μπορούμε εύκολα να «μυριστούμε» πότε και πώς το ποτήρι της αγανάκτησης θα ξεχειλίσει, διότι για μας πάντα ήταν και θα είναι ξεχειλισμένο. Έχω την αίσθηση όμως ότι τώρα το ποτήρι τείνει να ξεχειλίσει και αυτή η ευκαιρία δεν πρέπει να πάει χαμένη. Υπάρχει η «απαισιοδοξία της γνώσης, αλλά και η αισιοδοξία της βούλησης» έλεγε ο Α. Γκράμσι. Μήπως είχε δίκιο ;

(το άρθρο δημοσιεύτηκε στην «ΕΠΟΧΗ» την Κυριακή 24/2/2008 ) 

Advertisements
This entry was posted in Aρθρα-Aπόψεις. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s